Reformy integracyjne

Leave a comment Sens i granice zmiany edukacyjnej Leave a comment

Sposób, w jaki w pierwszych latach po wprowadzeniu reform integracyjnych we Włoszech analizowano tamtejsze doświadczenia można łatwo wyjaśnić ówczesnym poziomem rozwoju pedagogiki i pedagogii specjalnej. Dziś jednak wykorzystywane w latach 80., a częściowo także i w 90. XX w. sposoby konceptualizacji badań, a tym samym i ich wyniki, nie mają znaczenia wykraczającego poza przyczynek do badań nad historią pedagogiki specjalnej. System kształcenia niepełnosprawnych we Włoszech zasługuje na nową analizę, w której wykorzystane będą współczesne kategorie analityczne i zweryfikowane aktualne hipotezy. Jest on dla dzisiejszej pedagogiki specjalnej interesujący przede wszystkim dlatego, że od prawie trzydziestu lat konsekwentnie próbuje realizować w praktyce koncepcję, znaną dziś pod nazwą edukacji włączającej. Zanim w USA sformułowano teorię inkluzyjnej edukacji, jako panaceum na bolączki wspólnego nurtu, we Włoszech budowano już od dawna system edukacyjny, który opierał się na analogicznych zasadach. Paradoks polega na tym, że we Włoszech nie używano samej nazwy inkluzja. Charakterystyczną cechą włoskiej strategii budowania systemu nie- segregacyjnego kształcenia jest bez wątpienia to, że od samego początku problem edukacji niepełnosprawnych traktowano w niej jako integralny element edukacji. Prawidłowość ta ujawnia się już w aktach normatywnych. „Nie ma (we Włoszech – G. Sz.) takiej ustawy szkolnej, która dotyczyłaby wyłącznie problemu integracji szkolnej, ale nie ma także takiej, która by się nie odnosiła do tej problematyki. Integracja jest zatem częścią naszego systemu oświatowego i bez niej nie można go sobie wyobrazić” (Brugger-Paggi, 2000, s. 149). Integralność edukacji niepełnosprawnych ma liczne przejawy, specyficzne konsekwencje, przede wszystkim jednak przyczyny, których należy poszukiwać już w genezie włoskiego systemu niesegregacyjnego kształcenia. W komparatystyce specjalnej znaczną popularnością cieszy się teza, w myśl której główny impuls do stworzenia takiego systemu miał naturę ideologiczną. Za syntezę tego sposobu myślenia może posłużyć następu- 228 jąca wypowiedź A. Biirliego (1985, s. 136): „Muszę stwierdzić, że ruch antypsychiatryczny i rewolta studencka końca lat 60. we Włoszech silniej zmieniły świadomość społeczną niż u nas, uwrażliwiając ludzi na wykluczenie i marginalizację”.