Strategie reform kształcenia specjalnego a poziom jego segregacyjności

Leave a comment Sens i granice zmiany edukacyjnej Leave a comment

images (1)

Systemy kształcenia niepełnosprawnych stanowią integralny element systemów szkolnych. Jednym z przejawów tej integralności jest dążenie szkół ogólnodostępnych do redukcji kompleksowości własnych zadań przez wydzielenie kształcenia uczniów napotykających na szczególne problemy w opanowaniu wiedzy. Tendencja do redukcji kompleksowości jest przy tym dominującym mechanizmem regulacji zakresu segregacyj- nego kształcenia, a jej swobodne działanie prowadzi do stałego wzrostu zapotrzebowania na specjalną pomoc. System szkolny, któremu nie narzuci się zewnętrznych ograniczeń w niepohamowany sposób przypisuje specjalne potrzeby edukacyjne coraz liczniejszej grupie uczniów po to, aby stosować w procesie ich kształcenia specjalne środki. Zjawisko to ma daleko idące i trudne do zaakceptowania przez pedagogów specjalnych konsekwencje dla strategii reformowania systemów kształcenia niepełnosprawnych. Przede wszystkim zakłóca ono sprawność mechanizmów sa- moregulacji systemów szkolnych jako czynnika ustalania optymalnego poziomu segregacyjności kształcenia niepełnosprawnych.
Stale podtrzymywany w pedagogice specjalnej pogląd, że zwiększanie dostępu szkół ogólnodostępnych do specjalnych zasobów w postaci dodatkowych nauczycieli, specjalnych środków metodycznych i specjalistycznego sprzętu jest dominującym warunkiem rozwoju niesegregacyjnego kształcenia nie znajduje potwierdzenia w wynikach komparatystycznych analiz. Przeczą mu zarówno doświadczenia krajów, które reformują kształcenie niepełnosprawnych zgodnie z ideą wspólnego nurtu, jak tych, które zakładają ewolucyjne ograniczenie zakresu rozwiązań segregacyjnych, proporcjonalnie do nabywania przez szkoły ogólnodostępne gotowości do kształcenia niepełnosprawnych. Jak się okazuje, sposobem uzyskania wysokiego poziomu niesegregacyjności jest wyznaczenie systemowi szkolnemu jasnych granic dostępu do specjalnych środków.